وكيل ربا يا نزول خواري
وكيل ربا يا نزول خواري
ربا يا در تعديل رايج آن، نسب يكي از مسائلي است كه اكثر مردم در زندگي با آن مواجه بوده اند. از آنجايي كه معاملات ربوي و ربوي آثار مخرب بسياري بر اقتصاد جامعه بر جاي مي گذارد، برخي از نظام هاي حقوقي مانند قوانين ايران آن را جرم تلقي كرده و مجازات هايي براي آن در نظر گرفته اند.
قبول ربا يا معاملات ربوي و انجام معاملات ربوي در شرع اسلامي از اعمال مذموم است و در قرآن بارها به عنوان جنگ با خدا و رسول خدا و در كلام ائمه اطهار عليهم السلام از آن ياد شده است. از گناهان كبيره و حرام نيز ياد شده است. بوده است
تعريف ربا يا ربا
از آنجايي كه قوانين ايران نيز بر اساس شرع تدوين شده است و از سوي ديگر با توجه به آثار بدي كه اين عمل بر اقتصاد جامعه مي گذارد، در قانون مجازات اسلامي ربا و انجام معاملات ربوي جرم انگاري شده است. براي آن مجازات شد در نظر گرفته شده است.
طبق ماده 595 قانون مجازات اسلامي: هر نوع قرارداد بين دو يا چند نفر به موجب هر عقدي از قبيل بيع، قرض، صلح و غيره وجه پرداختي، دريافتي، ربا محسوب و جرم شناخته مي شود.
طبق تبصره اول اين ماده، در صورتي كه صاحب مال معلوم نباشد، مال ربوي يكي از مصاديق مال مجهول المالك محسوب مي شود و در اختيار ولي قانوني قرار مي گيرد.
عباراتي مانند بهره، سود، ربا و ديگر كلماتي از اين دست، معناي مشتركي دارند كه عبارت است از دريافت وجه يا مالي مازاد بر مالي كه به ديگران داده مي شود.
بنابراين در مورد معامله ربوي بايد گفت كه معاملات ربوي مي تواند به صورت قرض، صلح، بيع و غيره صورت گيرد به اين صورت كه افراد براي تجارت جنسي بين خود قرارداد مي بندند اما در زمان رجوع. مال، شخص مقدار مازاد جنس معامله شده را درخواست مي كند. ربا دهنده و گيرنده آن ربا را ربا گيرنده يا به اصطلاح ربا مي گويند.
انواع ربا
در عرف، ربا بر دو نوع قرض و معامله است و قانون ربا را به دو قسم تقسيم كرده است:
1- ربا: به اين معنا كه به موجب عقد، شخص از ديگري قرض مي گيرد و موظف است آن مال را به همراه مازاد آن به قرض دهنده برگرداند، مثلاً 10 ميليون وام مي دهد و در هنگام بازپرداخت 15 ميليون طلب مي كند. . اين نوع ربا بيشتر رايج است.
2- ربايش تجاري يا معامله ربوي: به معناي معامله شخص يك جنس با هم جنس ولي به مقدار بيشتر. مثلاً 10 كيلو برنج طارم را با 15 كيلو همان برنج معاوضه كنيد.
مجازات ربوي و معاملات ربوي در قانون
بر اساس ماده 595 قانون مجازات اسلامي، مرتكبين اين جنايت اعم از رباخوار، رباخوار و واسطه بين اين افراد، علاوه بر استرداد مال مازاد به صاحب مال، به حبس از 6 ماه تا 3 سال محكوم مي شوند. تا 74 ضربه شلاق و جزاي نقدي معادل ربا نيز محكوم است.
همچنين طبق ماده 190 قانون مدني، معامله ياقوت به دليل نامشروع بودن معامله باطل است. اين جرم جزء جرايم غيرقابل گذشت محسوب مي شود، يعني نيازي به تعقيب شاكي خصوصي نيست و دادستان مي تواند مرتكبين را تعقيب و تعقيب كند.
نكات مهم در مورد معاملات ربوي و نزولي
قانونگذار به اجبار و اضطرار شخص در دادن ربا توجه دارد و در اين موارد با احراز اضطرار در ربا دهنده، تنها ربا گيرنده را مقصر مي داند.
اگر عقد ربا بين پدر و فرزند يا بين زن و شوهر منعقد شود هيچ يك از طرفين مجرم شناخته نمي شوند.
اگر مسلماني از كافر ربا بگيرد، طبق قاعده نفي سبيل، مسلمان مجرم شناخته نمي شود.
قانون بين مرتكبين جرم ربا و افرادي كه واسطه جرم در تعيين مجازات هستند، تفاوتي قائل نشده است.
اگر كسي كه مالي را قرض مي كند، در موقع استرداد، مازاد بر آن را آزادانه و با اختيار به قرض دهنده بدهد، حكم ربا ندارد.
اگر طرفين در سود و زيان معامله شريك باشند، معامله ربوي محسوب نمي شود.
در رباي معاملاتي، مال موضوع ربا بايد متعلق به طرفين معامله باشد. اگر مال مال ثالث يا به نفع ثالث باشد ربا محسوب نمي شود.
در انجام معاملات ربوي فقط شخص حقيقي مسئول كيفري است و شخص حقوقي در اين مورد قابل تعقيب كيفري نيست.
برچسب: ،
ادامه مطلب